ÜÇÜNCÜ BÖLÜM

ERZURUM İLİNİN GENEL ÖZELLİKLERİ VE POTANSİYELLERİ

1. İLİN ÖZELLİKLERİ

1.1.İlin Genel Tanımı

Erzurum İli 39 10’ - 40 57’ kuzey enlemleri ve 40 15’ -42 35’ doğu boylamları arasında yer almaktadır. Ankara’ya karayoluyla 877 km uzaklıktadır. Mersin Limanına 880 km uzaklıkta olan Erzurum İli, kuzeydoğusunda bulunan Hopa Limanına 290 km, Kuzeybatısında bulunan Trabzon limanına 300 km uzaklıktadır.

Erzurum kuzeyinde Rize, Artvin, batıda Bayburt, Erzincan, güneyinde Bingöl, Muş, doğuda Kars, Ağrı, Ardahan illeri ile komşudur. Erzurum İli Doğu Anadolu Bölgesinin kuzey doğu kesiminde yer alan Erzurum- Kars bölümünün batı yarısını oluşturur. Çoruh, Fırat ve Aras havzalarının başlangıç alanında 25.066 km2’lik alanıyla ülke topraklarının % 3,2 kik kısmını oluşturmaktadır. Ortalama rakımı 1612 metredir. 

Erzurum’un 1042 köyü, 16 bucağı ve Merkez ilçe dâhil olmak üzere 19 ilçesi bulunmaktadır. Bağlı ilçeler; Merkez, Aşkale, Çat, Hınıs, Horasan, Ilıca, İspir, Karaçoban, Karayazı, Köprüköy, Narman, Oltu, Olur, Pasinler, Pazaryolu, Şenkaya, Tekman, Tortum, Uzundere’dir.

1.2. Sosyoekonomik Yapı

Erzurum ili yıllık nüfus artış hızı %-0,2- 2,0 arasında seyretmektedir. İlde 1965 yılından sonra nüfus artışının sürekli bir azalma eğiliminde olduğu görülmektedir. Bu durumun en önemli nedenlerinden biri göçtür. 2000 nüfus sayımına göre 937.389 olarak belirlenen toplam nüfusun % 51.40 erkek, % 48,60 kadınlardan oluşmaktadır. Toplam nüfusun 560.551 (%59.80)’ i il ve ilçe merkezinde, 376.838 (%40.20)’i ise köy ve beldelerde ikamet etmektedir.

Nüfusun Cinsiyet ve Yaş Gruplarına Göre Dağılımı

 Kaynak : DİE 2000

Merkezdeki faal iktisadi nüfus 427.841 olup, faal nüfusunun 220.663’sını (%23,5) erkek, 207.178’ini (% 22,1) ise kadın nüfusu oluşturmaktadır.2000 verilerine göre aşağıdaki tabloda görüldüğü gibi Erzurum’da iktisaden faal nüfusun% 75,2‘si (321.606) çalışmamakta olup, % 24,8’i (106.235) çalışmaktadır. Çalışan nüfusun  % 62,3’i (200.375) tarım ve ormancılıkta, geriye kalan % 37,7 ‘u diğer hizmet kollarında faaliyet göstermektedir. (İktisadi Faal Nüfus olarak 20-60 yaş arası alınmıştır.)

İşgücünün İktisadi faaliyet kollarına göre dağılımı (2000)

Erzurum’da kadın işgücünün büyük çoğunluğu tarım sektöründe çalışmaktadır. Tarımda çalışan kadın işgücünün oranı erkeklerden fazla olmasına rağmen çoğu ücretsiz aile işçisi statüsündedir. Tarımsal istihdam içinde kadın işgücü oranının yüksekliği, özellikle erkek işgücünün geçici-mevsimlik istihdam alanı araması şehirlere göçü destekleyen bir gerçektir.

Göçlerin tamamı sadece ekonomik sebeplerden kaynaklanmayıp, bunun yanında eğitim, sağlık, ulaşım gibi sosyal hizmetlerin yetersizliği gibi farklılıklar da, iller arasında nüfus hareketlerine neden olmaktadır. Erzurum’dan en fazla göç sanayileşmiş illere doğru olmaktadır. Özellikle İstanbul’a büyük bir göç yaşanmış, bunu Bursa, İzmir, Ankara ve Kocaeli takip etmiştir.

Erzurum’ da İlçelere Göre Temel Veriler

1.2.1.Kişi Başına Gelir

Erzurum’da kişi başına düşen gelir 2007 verilerine göre cari fiyatlarla 1500 $ civarındadır.

1.2.2. Eğitim

Kaynak: Milli Eğitim İl Müdürlüğü

1.2.3. Sağlık

Sağlık Kuruluşları ve Kapasiteleri

Sağlık Personeli Sayıları

Kaynak: Sağlık İl Müdürlüğü

1.2.4. Ulaşım

Erzurum İlinin ulaşımı karayolu, havayolu ve demiryolu ile yapılmaktadır. İlimizin eski İpek Yolu üzerinde bulunması nedeniyle; karayolu ağırlık kazanmakta olup, Avrupa ülkelerinden Asya ülkelerine yapılan yolcu ve eşya (TIR) taşımaları ilimizden geçen E 80 Karayoluyla yapılmaktadır.

İlimiz; doğuda Kars, Ağrı, Ardahan, batıda Erzincan, güneyde Bingöl ve Muş; kuzeyde ise Bayburt, Rize ve Artvin illeriyle karayolu bağlantısına sahiptir. Erzurum ili sınırları içerisinde 1125 Km. devlet, 563 Km. il yolu olmak üzere toplam 1688 Km. karayolu mevcuttur. İldeki tüm ilçe yoları asfalt yol olup, ildeki toplam 8811 km köy yolu ağının 347 km’ si asfalt, 3353 km’ si stabilize, 2562 km’ si tesviye ve 2549 km’ si ise ham yoldur. Köydes projesi kapsamında 2006 yılında birçok gurup köy yolu asfaltla kaplanmıştır.

İlimiz demiryolu ağı bakımından Erzincan ve Kars illerine direkt bağlantısı bulunmaktadır. İlimiz sınırları içerisindeki demir yolu ağının uzunluğu 200 km’ dir. İl merkezine 8 km mesafede uluslararası hava alanı bulunmaktadır.

Şehirlerarası ve milletler arası otomatik telefon görüşmelerine açık Erzurum’da köylerin tamamında telefon bulunmaktadır.